Co jest zabronione przy użyciu AI na studiach — lista zakazów

Co jest zabronione przy użyciu AI — lista zakazów

Odpowiadam wprost: oto 5 zakazów, które obowiązują na każdej polskiej uczelni i 3 zakazy warunkowe, czyli takie, które zależą od zgody prowadzącego. Nie szukaj alternatyw — to są twarde granice.

1. Generowanie prac dyplomowych w całości przez AI bez ujawnienia

To nie jest „asystowanie”. To jest plagiat (oszustwo akademickie). Student musi być faktycznym autorem pracy. Narzędzia wygenerowane przez AI nie posiadają praw autorskich i nie mogą być wskazane jako źródło.

Ale to nie tylko „pisaniem za Ciebie” — na UW (Uchwała URK nr 98 z grudnia 2023) każdy rozdział napisany w całości przez AI bez zgody promotora jest traktowane jak oszustwo akademickie. Na UJ (Zarządzenie nr 115 z 2025) uczelnia wyraźnie stwierdza: „narzędzia generatywne nie są uznawane za samodzielne źródła naukowe”.

Co to wygląda w praktyce? Wyobraź sobie scenariusz: wklejasz do ChatGPT prompt „Napisz rozdział metodologii dla mojej pracy o wpływie AI na edukację” — a potem wstawiasz wygenerowany tekst bez znaczących zmian. Nie tylko to — nawet jeśli AI generuje 80% tekstu i Ty „trochę go edytujesz”, to jest nadal oszustwo. Student musi być faktycznym autorem pracy.

• 5 zakazów obowiązuje na każdej uczelni — generowanie prac w całości przez AI, używanie AI na egzaminach, wpisanie poufnych danych do publicznego modelu AI, zatajenie użycia AI i powierzenie autorstwa chatbotowi.
• Konsekwencje to postępowanie dyscyplinarne — od upomnienia przez naganę aż po wydalenie z uczelni. Na egzaminie z AI otrzymujesz 2.0 i unieważnienie.
• Regulaminy różnią się od uczelni do uczelni — UW ma Uchwałę URK nr 98, UJ wydało Zarządzenie 115/2025, AGH stosuje 4-poziomową skalę AI, a PJATK zaktualizowało zasady w kwietniu 2026. Sprawdz zarządzenie rektorskie swojej uczelni.

2. Korzystanie z AI podczas egzaminów i kolokwii

Używanie asystentów AI na kolokwiach i egzaminach (chyba że prowadzący wyraźnie na to pozwoli) traktowane jest jak ściąganie. Na Uniwersytet Warszawski obowiązuje „twardy” zakaz użycia AI na egzaminach pisemnych (Uchwała URK nr 98 z 8 grudnia 2023).

Ale to nie tylko UW — na AGH traktuje się to na równi z niesamodzielnością pracą. Na UJ (Zarządzenie nr 115 z 27 listopada 2025) koordynatorzy przedmiotów mogą określać szczegółowe zasady dopuszczalności AI na egzaminach.

Co to wygląda w praktyce? Wyobraź sobie, że na egzaminie z socjologii prowadzący mówi: „odpowiecie na 3 pytania pisemnie w 90 minut”. Ty wyciągasz telefon, włączasz ChatGPT i wklejasz treść pytania. AI generuje odpowiedź, a Ty ją przepisujesz. To jest traktowane jak ściąganie. Na UW i AGH skutkuje to natychmiastym unieważnieniem egzaminu i oceną 2.0.

A co z egzaminami ustnymi? Na wielu uczelniach (w tym UJ) egzaminy ustne są traktowane jako „twarde” egzaminy — nie wolno korzystać z żadnych urządzeń elektronicznych. Wyobraź sobie, że prowadzący pyta Cię o teorię Foucula, a Ty w tle odpalasz Gemini i pytają go „co to jest socjo”. To nie jest zaawansowane — to jest najgłupsza forma ściągania.

3. Wprowadzanie poufnych danych do publicznych modeli AI

Studentom nie wolno wklejać do darmowych narzędzi (np. publicznego ChatGPT) danych osobowych, dokumentów wewnętrznych uczelni ani niepublikowanych wyników badań. To jest surowy zakaz bezpieczeństwa danych — nie tylko na uczelniach, ale też ogólnie w prawie.

To zakaz dotyczy również wklejania niepublikowanych wyników badań. Na UKW (Zarządzenie Nr 40/2025/2026 z 17 marca 2026) ten zakaz jest szczególnie podkreślony — uczenia wyraźnie zabrania wklejania do AI nieopublikowanych danych badawczych. Na AGH jest to traktowane na równi z naruszeniem zasad bezpieczeństwa danych.

Co to wygląda w praktyce? Wyobraź sobie, że pracujesz z danymi studentów na wydziale — imiona, nazwiska, albumy, noty. Wklejasz je do publicznego ChatGPT z promptem „usortuj te dane w tabeli Excel” i wyślij do AI. Publiczny ChatGPT nie ma gwarancji poufności — wszystko, co wklejasz, może zostać zapisane i użyte do dalszego treningu modelu. I to nie jest hipotetyczne — w 2024 roku w UE pierwsze sprawy karne związane z naruszeniem GDPR zostały umieszczone.

4. Zatajenie użycia AI

Jeśli student używał AI do analizy danych, tłumaczenia czy korekty, ma obowiązek to ujawnić w przypisach, wstępie lub metodologii. Zatajenie faktu korzystania z AI jest złamaniem zasad etyki i może skutkować postępowaniem dyscyplinarnym.

Co to wygląda w praktyce? Używasz AI do poprawy stylu tekstu, ale nie wspominasz o tym w pracy. Myśisz, że to „drobna korekta” — ale jeśli uczelnia wymaga ujawnienia, to musisz to zrobić. Nawet małe użycie AI wymaga transparentności.

5. Powierzenie wyłącznego autorstwa AI

Żaden chatbot (np. ChatGPT, Claude, Gemini) nie może być wskazany jako współautor pracy naukowej lub dyplomowej. Pełną odpowiedzialność za treść zawsze ponosi student. To jest zasada, której nie ma wątpliwości na żadnej uczelni.

Zakazy warunkowe — kiedy AI jest dozwolone?

Nie wszystkie zakazy są równe. Istnieją zakazy warunkowe, czyli rzeczy, które są zabronione, chyba że prowadzący wyraźnie na to pozwoli.

6. Wykorzystywanie AI do nieuczciwego zdawania egzaminów

Generowanie odpowiedzi testowych bez własnego wkładu intelektualnego jest na AGH traktowane „bezwzględnie zabronione” bez zgody prowadzącego. Ale jeśli prowadzący jawnie pozwala na użycie AI (np. w formie otwartego egzaminu), to nie jest to naruszenie.

7. Tworzenie konspektów, struktur lub burzy mózgów nad tematem projektu bez zgody promotora

Na UW przy pracach dyplomowych: korzystanie z AI jest dozwolone, ale wymaga wcześniejszego uzgodnienia z promotorem. Na AGH te działania są objęte poziomem „tylko po odpowiednim udokumentowaniu” — czyli musisz mieć zgody prowadzącego.

8. Zastępowanie samodzielnej pracy akademickiej AI

Użycie AI w sposób, który całkowicie zastępuje samodzielne myślenie i analizę. To nie jest kwestia techniczna — to kwestia etyczna. AI może wspierać, ale nie może zastąpić.

Konsekwencje naruszenia zakazów AI

Co grozi za złamanie zasad? Oto ścieżka eskalacji — od naruszenia do wydalenia z uczelni.

Wizualizacja: Poniższy flow diagram pokazuje, jak eskalują się kary za użycie AI w miejscu, gdzie jest to zabronione. Nie jest to teoretyczne — każdy stopień to oficjalna kara w postępowaniu dyscyplinarnym.

Jak ten diagram czytać? Początek to „Naruszenie zakazu AI” — np. wklejasz do ChatGPT pytanie egzaminacyjne. Następnie: „Wykrycie” (JSA flaguje podejrzany tekst, prowadzący łapie Cię na telefonie, ktoś zgłasja sprawę). Potem: „Postępowanie dyscyplinarne” — rzecznik dyscyplinarnej uczelni uruchamia procedurę. Na końcu: 5 poziomów kar rosnących w surowości.

Natychmiastowe skutki akademickie:

• Unieważnienie egzaminu — student otrzymuje ocenę 2.0 bez możliwości kontynuowania testu. W skrajnych przypadkach masowego oszukiwania uczelnie mogą unieważnić cały egzamin dla roku.
• Niedopuszczenie do obrony — systemy antyplagiatowe (JSA z modułami detekcji AI) mogą zablokować proces dyplomowania do czasu wyjaśnienia sprawy. Wyobraź sobie, że wklejasz swoją pracę do JSA — a system flaguje 40% tekstu jako „podejrzane”. To może skutkować niedopuszczeniem do obrony do momentu wyjaśnienia sprawy.

Dodatkowe skutki prawne:

Jeśli w wyniku użycia AI doszło do przywłaszczenia autorstwa cudzego utworu (plagiat) albo sfałszowania dokumentacji, uczelnia ma obowiązek zawiadomić organy ścigania. Może to skutkować odpowiedzialnością karną. Nie jest to teoretyczne — w 2024 roku w Polsce pierwsze sprawy karne związane z plagiatem zostały umieszczone.

Regulaminy AI na polskich uczelniach — kto co ustala

Polska nie ma jednego ogólnopolskiego przepisu o AI. Każda uczelnia ustala swoje zasady poprzez zarządzenie rektorskie. Oto, co obowiązuję na wybranych uczelniach:

Skala AGH — 4 poziomy AI

AGH stosuje unikalny system skali, który jest najbardziej przejrzysty ze wszystkich uczelni:

• BRAK AI — całkowity zakaz. Żadnej AI.
• Tylko do celów redakcyjnych — poprawianie błędów językowych, stylistyki albo formatowania.
• Tylko po odpowiednim udokumentowaniu — burza mózgów, planowanie struktury wymagają zgody prowadzącego.
• Dozwolone bez ograniczeń — brak limitów.

Co to oznacza w praktyce? Na AGH możesz spokojnie prosić AI o poprawę stylu akapitu, ale żeby skorzystać z AI w burzy mózgów nad tematem pracy — musisz mieć zgody prowadzącego.

Typowe błędy studentów — na co nie wpadać

Oto 6 najczęstszych błędów, które popełniają studenci — i jak ich uniknąć.

Błąd 1: Myślenie, że AI to „tani zamiennik pisania”

AI nie jest wolną alternatywą dla samodzielnego pisania. To błąd: AI może wspierać, ale nie może zastąpić samodzielnej pracy.

Błąd 2: Wklejanie poufnych danych do publicznego ChatGPT

Wiele studentów wkleja do darmowego ChatGPT danych osobowych, niepublikowanych wyników badań czy dokumentów wewnętrznych uczelni. Nigdy tego nie rób. Publiczne modele AI nie mają gwarancji poufności.

Błąd 3: Powołanie się na halucynacje AI

AI często „halucynuje” — generuje nieistniejące cytaty, bibliografie i źródła. Zawsze weryfikuj każdą pozycję w bazach naukowych (PubMed, Scopus, Web of Science, BASE, Google Scholar).

Błąd 4: Zatajenie użycia AI

Mylenie AI asystenta z samodzielną pracą i zatajenie faktu korzystania z AI. To nie jest „mały detail” — to naruszenie zasad uczelni.

Błąd 5: Nieznanie regulaminu swojej uczelni

Wielu studentów nie czyta regulaminu AI swojej uczelni i nie wie, co jest dozwolone, a co zabronione. Sprawdź zarządzenie rektorskie swojej uczelni przed rozpoczęciem pracy.

Błąd 6: Mylenie „korekty językowej” z „generowaniem tekstu”

Jeśli AI nie tylko poprawia Twój tekst, ale też dodaje nowych zdań, to jest generowanie. Granica jest płynna — jeśli po użyciu AI Twój tekst jest inny niż przed użyciem, to było generowanie.

Co jest dozwolone — podsumowanie

Oto krótkie podsumowanie, co NIE jest zabronione:

• Korekta językowa, stylistyczna i ortograficzna własnego tekstu
• Tworzenie konspektów, struktury pracy lub burza mózgów nad tematem projektu (z uzgodnieniem promotora)
• Formatowanie bibliografii i pomoc w pisaniu kodu programistycznego
• Tłumaczenie tekstów źródłowych na język polski w celu dokonania samodzielnej analizy
• Wsparcie redakcyjne przy pracach licencjackich/magisterskich z uzgodnieniem promotora

Pamiętaj: Transparentność to jedyna bezpieczna strategia. Jeśli używasz AI — ujawnij to. Jeśli nie używasz AI — po prostu nie używaj.

Zobacz też

• Detektor AI — sprawdzanie tekstu pod kątem treści generowanych przez AI
• Sprawdzanie plagiatu — weryfikacja unikalności tekstu

Co my rekomendujemy? Sprawdź zarządzenie rektorskie swojej uczelni i nie zakładaj, że zasady są takie same na wszystkich uczelniach. AI to asystent, nie autor. Bądź transparentny. Weryfikuj każdą pozycję literacką. I przede wszystkim — pisz samodzielnie.